जोसिला बुढा

Picture Source : Click Here

त्यही बाटो सयौँ पल्ट हिँडेँ हुँला, आफ्ना आवश्यकताले कैयौँपल्ट त्यहाँका पसल पसल चहारेँ हुँला । मलाई थाहा थिएन त्यहाँ कुनै मनीषि छन् भनेर । साँच्ची साँच्ची भन्ने हो भने म त पथलैयालाई छयहत्तर जिल्लाका नागरिकहरूको जमघट भन्ठान्थेँ । म त त्यहाँको संस्कृति, परम्परा तथा चालचलन अन्य स्थानहरूभन्दा भिन्दै छ भन्ठान्थेँ । त्यहाँका मानिसहरूमा आधुनिकताका नाममा केवल विकृत संस्कृतिको विकास भएको होला भन्ठान्थेँ तर होइन रहेछ । नयाँ ठाउँ भएर पनि त्यहाँ नयाँ मान्छे मात्र रहेनछन्, नयाँ सांस्कृतिक वातावरण मात्र रहेनछ, आधुनिकीकरणको अन्धानुकरणले मात्र गाँजेको रहेनछ । यो ठाउँ त साहित्य, संस्कृति, सञ्चार, खेलकुद आदि क्षेत्रमा आफ्नै ढङ्गले अगाडि बढ्दै रहेछ । यहाँ त गीतकार, साहित्यकार औ राणाकालदेखिका राजनीतिका ज्ञाता पनि रहेछन् ।

यो कुरा अझ म कयौँ वर्ष थाहा पाउँदैनथेँ हुँला, पथलैयालाई अझै कति वर्ष म पुरानै आँखाले हेरिरहन्थेँ हुँला निबन्धकार श्यामप्रसाद शर्मा तथा जनकप्रसाद हुमागाईँज्यूसँग हेटौँडामा भेट र परिचय नभएको भए । उहाँहरूसँग भेट भएको भोलिपल्ट अर्थात् २०४८ साल माघ ४ गते नै मेरो यो भ्रम टुटेको थियो । श्यामप्रसादहरू आफूले चिनेका मान्छेलाई आफ्नै ठान्नु हुँदो रहेछ, बिर्सनु हुँदो रहेनछ । त्यसैले चन्द्रनिगाहपुर जाने बाटामा पर्ने पथलैयाका ती मनीषि कलानाथ अधिकारीलाई भेट्न बिर्सनु भएन । मलाई लाग्यो यी बुढाहरूले कता लगेर कति अल्मल्याउने हुन्, समय कति बर्बाद गर्ने हुन् । कुरो सुन्दै र बुझ्दै गएपछि पो लाग्दै गयो त्यो भेट, त्यो संयोग कति उपयोगी रहेछ !

कलानाथ अधिकारी श्यामप्रसाद शर्माका विद्यालयीय गुरु हुनुहुँदो रहेछ । उमेर छँदा देशभरमै तहल्का मच्चाउन सक्ने मान्छे पो हुनु हुँदो रहेछ, रेडियो नेपालको स्थापनासँगै प्रथम पुस्ताका गायक हुनु हुँदो रहेछ, मास्टर रत्नदासको समकालीन हुनु हुँदो रहेछ ।

यस पटक कलानाथज्यूसँग उहाँहरूमार्फत भेट तथा परिचय भएपछि त के चाहियो र खोजीनिति गर्न र नयाँ कुरा जान्न आफूभन्दा पाकाबाट केही कुरा सिक्न, थाहा पाउन खोज्ने मेरा लागि । पछि पो थाहा हुँदै गयो उहाँले पुस्तिका आकारका खण्डकाव्य, कविता सँगालो, गीत सँगालो, सांस्कृतिक तथा राजनीतिक सामग्रीहरू लेख्नु भएको रहेछ ।

अहिलेको जस्तो क्यासेट, सिडीको प्रचलन नेपालमा नभएको र भारतमा रेकर्ड गराउँदा समेत अत्यन्तै महँगो पर्ने प्रविधि मात्र हुनाले उहाँका कतिपय गीतहरू रेडियो नेपालमा एकपटक गाएपछि हराएका रहेछन् । रेकर्ड हुन सकेका कतिपय गीतहरू भने अद्यापि रेडियो नेपालबाट बज्ने गर्दछन् ।

त्यसताका मेरो जागिरे थलो मकवानपुरको छतिवन हुनाले चन्द्रनिगाहपुरतिर लाग्दा मैले उहाँलाई भेटेकै हुन्थेँ । कम्तीमा पाँच दस मिनेट भए पनि उहाँसँग बिताएकै हुन्थेँ । मेरो हतारोले गर्दा मैले उहाँसँग प्रायः छोटो छोटो समय मात्र भेट्न पाएको छु । ती प्रत्येक भेटहरूमा उहाँबाट हार्दिकता पाएको छु । यिनै भेटका प्रसङ्गहरूमा मैले उहाँका कृतिहरूको समीक्षा लेख्ने जिज्ञासा राख्ता उहाँले आफ्नो एउटा मात्र साहित्यिक मुद्रित अभिलेख पूर्ण विश्वाससाथ दिनु भएको थियो । त्यो अभिलेख उहाँको थारु जातिको चाड सम्बन्धी पुस्तक 'जितिया पावनी' बाहेक सम्पूर्ण कृतिहरूको समग्र रूप अर्थात् बाइन्डिङ हो । यी सबै कुराहरूका आधारमा मैले उहाँको जीवन छँदैँ 'कवि कलानाथका रचनामा पाइने राजनीतिक चेतना' शीर्षकमा समीक्षा लेखी 'सूर्योदय' मा छापेको पनि छु । मेरो यो व्यवहारदेखि उहाँ सन्तुष्ट हुनु भएको छ र म पनि मक्खिएको छु ।

उहाँको जीवन छँदा पनि म उहाँलाई अत्यन्त श्रद्धा गर्थेँ । मैले उहाँलाई भेट्न नभ्याएका बेलामा पनि बसबाट उहाँको मुहार हेरिरहेको हुन्थेँ । छोटा छोटा भेटघाटमा पनि उहाँ मसँग सान्दर्भिक, समकालीक तथा प्रेरणादायी कुराहरू गर्नु हुन्थ्यो । प्रत्येक पटक उहाँ आफ्ना विगतका पानाहरू नै पल्टाउनु हुन्थ्यो । महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, बालकृष्ण सम, माधव प्रसाद घिमिरे, कमल दीक्षित, निर्मल लामा, बद्री विक्रम थापा तथा उहाँ जिउँदो छँदाका राजाहरूका प्रसङ्गहरू उठाउनु हुन्थ्यो । ठुला बडाहरूसँगको सङ्गत, त्यसबाट भएका उपलब्धि, आफूप्रति गरिएका ईर्ष्या, आपूmसँग उनीहरूको सम्बन्ध तथा तत्कालीन राजनीतक स्थिति उहाँका चर्चाका विषय हुन्थे ।

त्यस उमेरमा पनि उहाँमा युवा जोस देखेर म पनि हौसिन्थेँ । त्यति बुढामा त युवापनको जोस छ, रौनक छ, उमङ्ग छ, उत्साह छ भने म त उमेरको मान्छे, म त धेरै गर्न सक्छु भन्ठान्थेँ । उहाँले यसो गर्नु पर्छ र उसो गर्नु पर्छ भनेर मलाई उपदेश नदिनु भए तापनि, उहाँले प्रत्येक पटक जसो आफ्नै बखान गरे जस्तो लागे तापनि त्यहाँ मैले नेपालको राजनीतिक, साहित्यिक, सांस्कृतिक आदि विषयका इतिहासहरू पाउँथेँ र उहाँप्रति अझ श्रद्धा जाग्थ्यो ।

कतिपय पटकका भेटहरूमा उहाँले मलाई नेपाली तथा हिन्दी गीतहरू सुनाउनु भएको छ । सत्तरी वर्ष नाघिसकेका उहाँको सुमधुर स्वर सुन्न पाएर म छक्क परेको छु ।

कतिपय कुरामा निराश भएका बेला बरु हामी भन्ने गर्छौँ 'बुढो भइयो, के गर्ने' तर उहाँ जस्तो बुढो मान्छेमा युवा जोस देख्ता हामी लाजले पानी पानी हुनु पर्छ । हजुरबुवा भने हुने उमेरका मान्छेमा युवा जोस, नातिनातिना भने हुने उमेरका मान्छेमा वृद्ध निराशा ! कस्तो विपरीतता ! आकस्मिक नियमितता हो वा नियमित आकस्मिकता छुट्याउन हम्मे पर्छ मलाई ।

अझ उहाँले 'आदिकवि भानुभक्त' फिल्ममा अभिनयका लागि गर्न खोज्नु भएको भूमिका पो अचम्म लाग्दो छ । भानुभक्तको हजुरबुवा श्रीकृष्ण बन्न तयार हुनुहुन्थ्यो उहाँ । त्यस फिल्मका कतिपय कुरामा सहभागी पनि भइसक्नु भएको थियो । तर संयोग भनौँ वा दुर्भाग्य, त्यही बेला उहाँलाई आँखामा ज्योति कम भएको महसुस भएछ । उपचार नगरी नहुने भएछ । त्यस क्रममा शल्यक्रिया गर्दा नसामा गडबडी भएछ र त्यही नै उहाँको मृत्युको कारण बन्न पुगेछ ।

उहाँको जीवनलाई उहाँका कृति तथा पर्चाहरूका आधारमा स्वतन्त्र ढङ्गले नियाल्दा क्रान्तिकारी कुरा गर्ने गरे तापनि उहाँमा राजनीतिक विचलन आएको देखा पर्छ । सबै पक्षहरूलाई समेटेर लग्न नसकेको वा समेट्न नखोजेको जस्तो पनि लाग्छ । यी आलोच्य पक्ष हुन् उहाँका । अन्यथा उहाँमा मैले प्रेरक व्यक्तित्व नै पाउँदै आएको छु, सुरुको भेटमा, पछिल्ला भेटहरूमा र अन्तिम भेटमा ।

लेखन मिति : २०५५ श्रावण १३ गते ।

2 comments:

  1. Nice article
    visit
    How to make money fast
    to learn and earn more money.

    ReplyDelete
  2. म एडम्स KEVIN, Aiico बीमा plc को एक प्रतिनिधि, हामी भरोसा र एक ऋण बाहिर दिन मा व्यक्तिगत मतभेद आदर। हामी ऋण चासो दर को 2% प्रदान गर्नेछ। तपाईं यस व्यवसाय मा चासो हो भने अब आफ्नो ऋण कागजातहरू ठीक जारी हस्तांतरण ई-मेल (adams.credi@gmail.com) गरेर हामीलाई सम्पर्क। Plc.you पनि इमेल गरेर हामीलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ तपाईं aiico बीमा गर्न धेरै स्वागत छ भने व्यापार वा स्कूल स्थापित गर्न एक ऋण आवश्यकता हो (aiicco_insuranceplc@yahoo.com) हामी सन्तुलन स्थानान्तरण अनुरोध गर्न सक्छौं पहिलो हप्ता।

    व्यक्तिगत व्यवसायका लागि ऋण चाहिन्छ? तपाईं आफ्नो इमेल संपर्क भने उपरोक्त तुरुन्तै आफ्नो ऋण स्थानान्तरण प्रक्रिया गर्न
    ठीक।

    ReplyDelete

कमेन्ट गर्ने सजिलो तरिका :
- तल बक्समा आफ्नो कमेन्ट लेख्‍नुस्
- comment as : select profile लेखेको छेऊको arrow मा click गर्नुस्
- तल रहेको Name/URL क्लिक गर्नुस्
- आफ्नो नाम र वेबसाइट (छ भने) हाल्नुस्
- Post Comment क्लिक गर्नुस् !!

Related Posts with Thumbnails