जगदीश शर्माको 'अमेरिकामा महिना दिन' हेर्दा

Map of America१. परिचय
जगदीश शर्मा पेसाले पत्रकार हुन्। साहित्य भनेपछि हुरुक्क हुन्छन्। त्यसैले उनको योगदान पत्रकारिता र साहित्यमा उत्तिकै नभए साहित्यतर्फ पनि गतिलै छ। साहित्यिक क्षेत्रमा भने उनी मूलतः प्रेरकका रूपमा चिनिन्छन्। खास गरी 'प्रतीक' दैनिकको 'वाटिका' स्तम्भ मार्फत् उनले नारायणी अञ्चलका बारा, पर्सा, रौतहट तथा मकवानपुरका नव प्रतिभाहरूलाई चिनाउने तथा चिनिएकाहरूलाई स्थापित गर्ने कार्यमा उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याएका छन्। 
२००६ सालमा जन्मेर ३३ वर्षको उमेरदेखि निरन्तर पत्रकारिता गर्दै आएका जगदीशको पहिलो पुस्तकाकार कृतिका रूपमा 'अमेरिकामा महिना दिन' यात्रा साहित्यिक कृति २०६७ मा पाठक समक्ष आएको हो। पत्रकारिताकै सिलसिलामा एक महिना अमेरिका बस्ने गरी जान पाएका जगदीशले यस कृतिमा सङ्ग्रहित चौध वटै यात्रा संस्मरणहरूमा आफूलाई खुलस्त रूपमा अभिव्यक्त गरेका छन्। 
२. अचम्म लाग्दा यथार्थको प्रस्तुति
लेखकले आफूले जानकारी पाएका प्रत्येक कुरा पाठकमा सम्प्रेषण गर्न खोजेका छन्। यस क्रममा अमेरिकामा रेडियो स्टेसन भएको थाहा पाएका उनले आफ्नो खुसी पाठकहरूलाई बाँड्न खोजेको अनुभूति हुन्छ। अमेरिका जस्तो संसारकै प्रजातान्त्रिक आदर्श ठानिने मुलुकमा समेत कतिपय कुरा खुलस्त भन्न मिल्ने स्थिति नहुनु र कसैले केही कुरो चुहाइहाले पनि 'अफ द रेकर्ड' भनेर मात्र भन्न मिल्ने अमेरिकी सहकारी संस्थाहरूको जस्तो उदेक लाग्दो स्थिति पनि हामी उनका संस्मरण पढेर थाहा पाउन सक्छौँ। नेपाल जस्तो अविकसित देशका समेत कतिपय सहरहरूमा हुने खालको सार्वजनिक शौचालय अमेरिकामा कतै नहुनु झन् अचम्म लाग्दो कुरा हो। यस्तै उपभोग्य वस्तुहरू उत्पादन नगर्ने अमेरिकी नीति र प्रवृत्ति पनि पत्याउन अप्ठ्यारो पर्ने तर पत्याउनै पर्ने सत्य हो।
अमेरिकाको 'आई डु नट नो' अर्थात् 'मलाई केही थाहा छैन' संस्कृति अचम्म लाग्दो छ। अमेरिकीहरू विवादमा पर्न सकिने सन्दर्भमा कतिपय अवस्थामा 'थाहा छैन' भनी दिन्छन्। त्यस्ता विषयमा उनीहरूले राम्ररी थाहा पाएका वा पटक्कै थाहा नपाएका पनि हुन सक्छन्। यो संस्कृति कतिपय प्रसङ्गमा ठिकै लागे पनि  कतिपय प्रसङ्गमा भने अलि बढी बिन्दास खालको तथा व्यक्तिवादी लाग्छ। सँगै कुनै कार्यक्रममा गएका व्यक्ति पति पत्नी नै भए पनि एकले अर्कालाई नपर्खने अमेरिकी विशेषता व्यक्तिवादी लाग्दा लाग्दै पनि ठिकै लाग्छ। यसो गर्दा भने कुनै एकका कारणले हुने ढिलाइ वा अन्य कमजोरीप्रति निर्दोष व्यक्ति दोषी ठहरिनु पर्दैन।

भ्यागुताहरू


सहरिया भ्यागुताहरू NEW-MathFrog
सहरमा बस्छन्
सहरमा रम्छन् 
ती गाउँ पस्नै चाहन्नन्
त्यसैले ती 
गाउँमा पनि देख्छन्
सहरिया सुख–सुविधाहरू
अर्थात् 
रिक्सा, बस, ट्याक्सी
फोन, फ्याक्स र इन्टरनेट
अनि सजगता र सचेतता


गाउँका भ्यागुताहरू
गाउँमा बस्छन्
गाउँमै रम्छन्
ती सहर जान्नन्
ती सहर जान चाहन्नन्
र 
सहरमा पनि बाँचेको ठान्छन्
गाउँले मौलिकता

अर्थात् 
निष्पक्षता, निस्वार्थता 
श्रमनिष्ठा, स्वावलम्बीपन र नैतिकता 
अनि स्वाभिमानीपन र स्वच्छता
 

आधारभूत तहका नेपाली पाठ्य पुस्तकहरूमा एक दृष्टि

नेपाली पाठ्यक्रमले मूलत: विक्रमाब्द २०२८ देखि विकसित स्वरूप सुरु गरेको
हो । त्यसदेखि यता पनि समय अनुसार पाठ्यक्रममा निरन्तर रूपमा सुधार हुँदै
आएको छ । त्यही क्रममा पाठ्यक्रम आजको स्वरूपसम्म आइ पुगेको छ । सोही
अनुसार पाठ्य पु्स्तक पनि तयार भएर हाम्रा हात हातमा छन् । निश्चित रूपमा
भन्न सकिन्छ-पाठ्यक्रम र पाठ्यपुस्तक आजको स्थितिमा आइ पुग्दासम्म निकै
कुइनेटाहरू पार गरेको छ र अनन्तसम्म पाठ्यक्रम र सोही अनुसार पाठ्य
पुस्तकमा परिवर्तन गर्दै जान पर्ने स्थिति छ ।
यस लेखोटमा वर्तमान नेपाली पाठ्य पुस्तकका सन्दर्भमा केही कुरा उठाउन
खोजिएको छ । यस क्रममा सर्सर्ती हर्दा देखिएका सकारात्मक तथा नकारात्मक
पक्षको चर्चा हुने छ ।
पाठ्य पुस्तक अद्यावधिक छ र पनि ख्याल पुर्याउनु पर्ने कतिपय पक्ष छुटेका
छन्, खटकेका छन् । ती पक्षहरूलाई बुँदागत रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रयत्न
गरिएको छ । यस लेखमा आधारभूत तहको कक्षा एकदेखि पाँचसम्मलाई आधार मानिएको
छ ।
विद्वान् लेखकहरूले लेख्नु भएको छ, आआफ्ना सिप पोख्नु भएको छ राम्रो हो
तर उहाँहरूले कक्षा अनुसार शब्दहरू चयन गर्न ख्याल पुर्याउन नसक्नु भएको
हो कि जस्तो लाग्छ ।
हाम्रो देश बहु भाषिक, बहु स्थानिक तथा बहु जातीय हुनाले सबैका लागि
अर्थात् देशभरिका विद्यार्थीका लागि एउटै पाठ्य क्रम र पाठ्य पुस्तक
दिँदा उनीहरूको ग्रहण क्षमतालाई पनि ख्याल गर्नु पर्छ । काठमाडौँका
विद्यार्थीले ग्रहण गर्न सक्ने शब्दहरू मोफसलका लागि उपयुक्त नहुन सक्छ,
मोफसलका लागि उपयुक्त हुने शब्दहरू काठमाडौँका लागि उपयुक्त नहुन सक्छ ।
तसर्थ पुस्तक लेखक तथा सम्पादकहरूले नेपाली भाषाको स्तर उठेका
विद्यार्थीहरू, नेपाली मातृभाषी भएर पनि स्तर नउठेका विद्यार्थीहरू,
नेपाली भाषिक वातावरण नपाएका विद्यार्थीहरू तथा नेपाली भाषिक परिवेश
पटक्कै नपाएका विद्यार्थीहरूलाई एकै दृष्टिले हेर्न हुँदैन । यस कुरामा
ख्याल पुर्याउन सकिएन भने लक्ष्य अनुसार उपयुक्त ढङ्गले बालबालिकाको
विकास हुन सक्तैन ।

गोहीको साथी

गोहिँ

हेर्दा मान्छेजस्तो लाग्थ्यो
मान्छेकै जस्ता दुई ओटा गोडा
मान्छेकै जस्तो आकृति
मान्छेकै जस्तो उभ्याइ, हिँडाइ र बोलाइ थिए उसका
लाग्थ्यो, त्यो मान्छे हो
निक्खुर मान्छे

एक दिन ऊ हाँस्तै
म नेर आउँदै थियो
म पनि मान्छे न हुँ
फिस्स हाँसि दिएँ

उसले मलाई च्याप्प समात्यो
ग्वाम्लाङ्ङ अँगालो मार्‍यो

मलाई चाट्न थाल्यो

म मक्खिएँ चाटिन पाएकामा
धेरै माया गरेको ठानेँ
उसले चाट्दै गयो,
म चाटिँदै गएँ

उसले धेरै चाटेपछि
म आत्तिएँ
मेरा गाला, हात, पाखुरा र गोडाका
मासुहरु त
दर्फरिइसकेका रहेछन्
जता छाम्दा पनि दुख्तो रहेछ
जता छाम्दा पनि पीडा नै हुँदो रहेछ

उसले चाट्ता चाट्तै
क्रूरताका डामहरु छोडि सकेको रहेछ
पीडाका स्मारकहरु खडा गरि सकेको रहेछ
झलक्क हेर्दा दयालु जस्तो
पुलुक्क चियाउँदा मायालु जस्तो
त्यो त
बोली मिठो

जिब्रो खस्रो भएको
गैँडा पो रहेछ
गोहीको साथी!

(Picture Source : Click Here)

लामखुट्टेहरू

mosquito-clipart2

लामखुट्टेहरू रगत चुसिरहेछन्
निर्दोष मानिसहरूका
परजीवी हुनुको लक्षण
वर्षौँदेखी देखाउँदै आएका छन्

बिगो गर्नेले अमल तिर्नैपर्छ
सजायमा उनीहरू अर्मल पनि तिरिरहेछन्
प्राणदण्ड स्वकारेर

रगत चुसिरहेका लामखुट्टेहरू देखेर
शोषणका उग्र विरोधिहरू
तिनलाई
ठामका ठामै ठहरै पार्दैछन्
रगत चुसुवामा सुचिकृत गरेर

जतिखेर लामखुट्टेले रगत चुस्तै हुन्छन्
त्यतिखेर देखिने लामखुट्टेहरू
सूचीकृत हुदैँछन्, परमधाम जाँदैछन्
सूचीवालहरूद्वारा

तर नदेखिने लामखुट्टेहरू
थाहै नपाई चुस्स टोक्ने लामखुट्टेहरू
बाँचिरहेछन्
बचेको बच्यै छन्

भिजिटरहरूको अर्कै खेती छ
तिनीहरू सयौँ वर्ष पुरानो
डी.डी.टी. छर्कने सल्लाह दिदैँछन्
तर
मान्छेहरू डी.डी.टी. छर्कदैँछन्
लामखुट्टेहरू बढ्दैछन्
प्रतिरोधात्मक शक्ति बढ्दैछ
लामखुट्टेहरूमा

Related Posts with Thumbnails