गोहीको साथी

हेर्दा मान्छेजस्तो लाग्थ्यो
मान्छेकै जस्ता दुई ओटा गोडा
मान्छेकै जस्तो आकृति
मान्छेकै जस्तो उभ्याइ, हिँडाइ र बोलाइ थिए उसका
लाग्थ्यो, त्यो मान्छे हो
निक्खुर मान्छे

एक दिन ऊ हाँस्तै
म नेर आउँदै थियो
म पनि मान्छे न हुँ
फिस्स हाँसि दिएँ

उसले मलाई च्याप्प समात्यो
ग्वाम्लाङ्ङ अँगालो मार्‍यो
र
मलाई चाट्न थाल्यो

म मक्खिएँ चाटिन पाएकामा
धेरै माया गरेको ठानेँ
उसले चाट्दै गयो,
म चाटिँदै गएँ

उसले धेरै चाटेपछि
म आत्तिएँ
मेरा गाला, हात, पाखुरा र गोडाका
मासुहरु त
दर्फरिइसकेका रहेछन्
जता छाम्दा पनि दुख्तो रहेछ
जता छाम्दा पनि पीडा नै हुँदो रहेछ

उसले चाट्ता चाट्तै
क्रूरताका डामहरु छोडि सकेको रहेछ
पीडाका स्मारकहरु खडा गरि सकेको रहेछ
झलक्क हेर्दा दयालु जस्तो
पुलुक्क चियाउँदा मायालु जस्तो
त्यो त
बोली मिठो
र
जिब्रो खस्रो भएको
गैँडा पो रहेछ
गोहीको साथी!

(Picture Source : Click Here)

लामखुट्टेहरू

लामखुट्टेहरू रगत चुसिरहेछन्
निर्दोष मानिसहरूका
परजीवी हुनुको लक्षण
वर्षौँदेखी देखाउँदै आएका छन्

बिगो गर्नेले अमल तिर्नैपर्छ
सजायमा उनीहरू अर्मल पनि तिरिरहेछन्
प्राणदण्ड स्वकारेर

रगत चुसिरहेका लामखुट्टेहरू देखेर
शोषणका उग्र विरोधिहरू
तिनलाई
ठामका ठामै ठहरै पार्दैछन्
रगत चुसुवामा सुचिकृत गरेर

जतिखेर लामखुट्टेले रगत चुस्तै हुन्छन्
त्यतिखेर देखिने लामखुट्टेहरू
सूचीकृत हुदैँछन्, परमधाम जाँदैछन्
सूचीवालहरूद्वारा

तर नदेखिने लामखुट्टेहरू
थाहै नपाई चुस्स टोक्ने लामखुट्टेहरू
बाँचिरहेछन्
बचेको बच्यै छन्

भिजिटरहरूको अर्कै खेती छ
तिनीहरू सयौँ वर्ष पुरानो
डी.डी.टी. छर्कने सल्लाह दिदैँछन्
तर
मान्छेहरू डी.डी.टी. छर्कदैँछन्
लामखुट्टेहरू बढ्दैछन्
प्रतिरोधात्मक शक्ति बढ्दैछ
लामखुट्टेहरूमा

जय खरपस !

 

यता हेर्छु खरपस देख्छु
उता हेर्छु खरपस देख्छु

खरपसबाट घेरिएकैले
म भोकाएको रहेछु
नाङ्गिइ सकेको रहेछु
ओत गुमाइ सकेको रहेछु

अब मलाई खरपसबाट मुक्ति
आवश्यक छैन
किनभने
अब मेरा हातहरु खरपस नै खोज्छन्
अब मेरा गोडाहरु खरपस नै खोज्छन्
अब मेरा आखाँहरु खरपस नै खोज्छन्
त्यसैले अब म पनि
निर्धक्क भन्छु
जय खरपस !

(Picture source:-Click Here)

नेपाली भाषामा नेवारी भाषाको प्रभाव: सामान्य दृष्टि

परापूर्वकालदेखि नै एक भाषाभाषीको प्रभाव अर्को भाषाभाषीमा पर्दै आएको हो । एउटा भाषाको प्रभाव अर्को भाषामा नपर्ने हो भने प्रायः भाषाहरू समृद्ध हुन सक्तैनन् । कुनै पनि भाषामा मौलिक शब्दहरू हुनु नै राम्रो हो तर अर्को भाषाको प्रभाव पर्नै हुन्न पनि भन्न सकिन्न । ‘ बुढा मरै भाषा सरै’ भनेझैँ भाषा एक पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा हस्तान्तरण हुदैँ जान्छ तथा अवस्था र स्थान विशेषका कारणले यो स्थानान्तरण पनि हुँदै जान्छ ।

नेपाली भाषाको मूल संस्कृत हुँदै हो, त्यसैले आधाजसो शब्द नेपालीमा संस्कृतबाट नै आएका छन् । यसैगरी नेपाली भाषामा अङ्ग्रेजी भाषाको प्रशस्त प्रभाव परेको छ । यस्तै अरबी, फारसी, हिन्दी, तुर्की, पोर्तगाली, चिनियाँ एवं फ्रान्सेली भाषाहरूको । नेपालमा बोलिने अन्य भाषाहरुको प्रभावलाई पनि नेपाली भाषाले राम्रैसँग ग्रहण गरेको छ । नेवारी, थारु, लिम्बू, मैथली, मगराँती आदि भाषाहरूबाट पनि प्रभावित छ नेपाली भाषा ।

राष्ट्र भाषाहरुमध्ये सबैभन्दा बढी नेवारी भाषाबाट प्रभावित छ नेपाली भाषा । नेपालको राजधानी नै नेवारहरुको बहुल क्षेत्र भएकाले यस्तो भएको हुन सक्छ । नेपाली बृहत् शब्दकोश ( ने.रा.प्र.प्र., परिमार्जित संस्करण २०५८ ) का अनुसार नेपाली भाषामा नेवारी भाषाका सवा दुई सय जति शब्दहरू मुद्रित रूपमा समाविष्ट छन् । तीमध्ये कतिपय शब्दहरु राजधानी बाहेक अन्यत्रका नेपाली भाषीहरूका जिब्रामा त्यति सारो झुन्डिन सकेका छैनन् ।

नेपाल भाषाको रूपमा समेत चिनिने नेवारी भाषामा कस्ता कस्ता शब्दहरू छन् भन्ने कुरा खोजको अर्कै विषय हुन सक्छ ।

पारितोषिक

‘भ्रम पो रहेछ ।’ जिल्ल पर्दै कमल बोल्छ । यताउति हेर्छ, अरूले उसको स्वर सुनेको भए अवश्य उसलाई पागल भन्थे होलान् ।

कयौँ वर्षदेखि ऊ त्यहाँ काम गरिरहेको छ । त्यहाँ थुप्रै सहकर्मीहरू छन उसका । कोही उत्तिकै कर्तव्य परायण, उत्तिकै निष्ठावान्, कोही ठिक विपरीत अर्थात् कर्तव्यच्यूत र निष्ठाहीन । सङ्ख्या भने दोस्राहरूको नै बढी छ । साथै कर्तव्यच्यूत र निष्ठाहीनहरूको एउटा सङ्गठन छ ‘कनिस’ प्रसङ्ग अनुसार उनीहरूको सङ्गठनको राम्रो अर्थ पनि लाग्न सक्छ अर्थात् कर्तव्य परायण तथा निष्ठावानहरूको सङ्गठन ।

त्यहाँ त्यसकै बोलवाला छ अर्थात् त्यो गिरोहले भनेकै चल्छ । व्यवस्थापन पक्ष उनीहरूदेखि डराउँछ र ‘कनिस’ को निर्णय र चाहना पन्छाउन सक्तैन । यो उसको बाध्यता हो वा आत्मिक चाहना हो, खुट्याउन गाह्रो मात्र होइन , साह्रै गाह्रो छ ।

कार्यरत कर्मचारीहरूको वार्षिक मूल्याङ्कन गर्दै कर्तव्यपरायणहरूलाई पुरस्कार दिने परम्परा त्यहाँ वर्षौँदेखि छ ।

आफू कर्तव्यनिष्ठ भएकामा कमलालाई गर्व छ किनभने उसको कार्यको प्रतिफल उसले सोचे अनुसार वा लक्ष्य अनुसार नै हुँदै आएको छ र व्यवस्थापनले पनि उसको प्रशंसा गर्ने गरेको छ ।

पारितोषिक वितरणको दिन भव्य कार्यक्रमको आयोजना हुन्छ । कार्यालयका उसका सम्पूर्ण सहकर्मीहरू सो कार्यक्रममा उपस्थित हुन्छन् । पारितोषिक तिन जनालाई दिइने भएको हुन्छ । मूल्याङ्कन समितिको निर्णय सुनाइँदा आफ्नो नाम पनि पर्छ, अझ एक नम्बरमा पर्छ भनेर उ पक किसिमले विश्वस्त नै हुन्छ ।

ऊ उद्घोषकको मुखबाट आफ्नो नाम सुन्न आतुर हुन्छ । नभन्दै उद्घोषकले पुरस्कार पाउनेहरूको नाम भन्छन् “यो वर्ष कार्यालयको लक्ष्य अनुसार कर्तव्य निष्ठा तथा आआफ्ना जिम्मेवारी पुरा गर्ने उम्दा कर्मचारीहरू हुनुहुन्छ विभीषण, हनुमान र कुम्भकर्ण ।”

 (Image Source: Click Here )